II trymestr ciąży - wszystko, co powinnaś wiedzieć

Drugi trymestr ciąży to czas, kiedy możesz w pełni cieszyć się tym, że już niedługo zostaniesz mamą. Zagrożenia i dolegliwości typowe dla pierwszego trymestru minęły. Czujesz się dobrze, jesteś w pełni sił, a Twój maluszek intensywnie się rozwija. Nic dziwnego, że drugi trymestr nazywany jest miesiącem miodowym ciąży.

Drugi trymestr ciąży - ile trwa i czym się charakteryzuje?
Aktywność fizyczna w drugim trymestrze ciąży
Ćwiczenia w drugim trymestrze
Dieta aktywnej mamy - co jeść w drugim trymestrze ciąży?
Brzuch w ciąży - zadbaj o swoją skórę
Badania w ciąży - jakie badania czekają Ciebie w drugim trymestrze
Usg połówkowe
Krzywa cukrowa
Badania prenatalne
Rozwój płodu między 14. a 26. tygodniem ciąży

Drugi trymestr ciąży - ile trwa i czym się charakteryzuje?

Drugi trymestr ciąży trwa od 14. do 26. tygodnia. Zazwyczaj w tym okresie przyszła mama czuje się dobrze, jest pełna energii i poprawia się jej wygląd. Zaczynają też ustępować nieprzyjemne dolegliwości znane doskonale z pierwszego trymestru: nudności, wymioty i brak apetytu. Dzieje się tak głównie za sprawą zmiany ilości hormonu beta-HCG we krwi, który po gwałtownym skoku w pierwszych tygodniach ciąży zaczyna powoli spadać. Jeśli nie odnotowałaś poprawy samopoczucia albo dolegliwości nie zniknęły zupełnie nie jest to powód do niepokoju – niektórym kobietom mdłości o mniejszym lub większym nasileniu towarzyszą aż do rozwiązania.

Ciężarne w II trymestrze odczuwają zwykle większy spokój psychiczny – znają już wynik pierwszego badania USG ciąży, zwanego genetycznym; znacząco spada też ryzyko poronienia, a wraz z nim maleje poziom stresu i strachu przyszłej mamy. Kobiety zaczynają w tym okresie czuć pierwsze, subtelne ruchy dziecka, które dodatkowo je uspokajają i ułatwiają zacieśnienie więzi z maluszkiem.

Czas pomiędzy 14. a 26. tygodniem ciąży przynosi ze sobą także zmiany w wyglądzie przyszłej mamy: wyraźnie zaokrągla się jej brzuch, powiększają się piersi i pogłębia się lordoza lędźwiowa. W tym okresie intensywnie rośnie i rozwija się też dziecko – z maleństwa o długości 10-11 cm zmienia się w sporego człowieczka o masie 1 kg i długości 23 cm, który widzi światło i słyszy dźwięki dochodzące z zewnątrz.

W II trymestrze czekają Cię ważne badania – poza podstawowymi testami z krwi i moczu, lekarz zapewne zleci Ci wykonanie USG połówkowego oraz krzywej cukrowej.

Aktywność fizyczna w drugim trymestrze ciąży

Przypływ energii w drugim trymestrze ciąży warto spożytkować na częstszą i dłuższą aktywność fizyczną. Mniejsze ryzyko poronienia oraz plamień i krwawień sprawiają, że wielu lekarzy daje swoim pacjentkom zielone światło i wręcz zachęca do codziennej dawki ruchu.

Ćwiczenia w ciąży zalecają też eksperci – najnowsze rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia mówią o 150 minutach umiarkowanego wysiłku aerobowego tygodniowo, podczas którego należy uwzględnić nieco ćwiczeń wzmacniających mięśnie. Urozmaicaj swoją aktywność: spaceruj, ćwicz w domu, wybieraj schody zamiast windy albo zapisz się na zajęcia dla przyszłych mam prowadzone przez doświadczonego instruktora. Rozpoczęcie treningów warto skonsultować z lekarzem, by upewnić się, że dana forma aktywności będzie w pełni bezpieczna dla Ciebie i dla Twojego dziecka.

Ćwiczenia w drugim trymestrze

Po 14. tygodniu ciąży możesz wybierać spośród szerokiej gamy różnych aktywności: spacerów, marszu, pływania, jogi, pilatesu, ćwiczeń wzmacniających mięśnie, jazdy na rowerku stacjonarnym, aqua aerobiku lub nordic walkingu. Ciekawą formą ruchu są też zorganizowane zajęcia fitness dostosowane do potrzeb przyszłych mam. Jeśli w Twojej okolicy nie ma żadnego klubu fitness ani siłowni z ofertą dla ciężarnych, z powodzeniem możesz ćwiczyć w domu, np. w oparciu o filmy instruktażowe albo wybrać treningi online.

Dobrym pomysłem na aktywność w II trymestrze ciąży są ćwiczenia rozciągające skrócone mięśnie, np. dwugłowe i piersiowe oraz wzmacniające te skrócone: pośladki, plecy oraz mięśnie czworogłowe. Otwieraj klatkę piersiową, wykonując obszerne krążenia rękami w tył i powolne wymachy na boki – zapobiegnie to garbieniu się i bólom pleców w odcinku piersiowym. Warto wykonywać też ćwiczenia oddechowe, które pozwolą Ci się zrelaksować i wypracować sposoby oddychania przydatne w trakcie porodu siłami natury oraz trening mięśni dna miednicy, uwzględniający ich napinanie, ale też świadome rozluźnianie.

Wykonując jakiekolwiek ćwiczenia w ciąży, zwracaj szczególną uwagę na bezpieczeństwo i nie forsuj się zbyt mocno nawet wtedy, kiedy tryskasz energią i entuzjazmem. Ze względu na spore ryzyko urazu, sportami zakazanymi przyszłym mamom są m.in.: jazda na nartach, łyżwach i rolkach, jazda konna, nurkowanie, tenis, sporty i sztuki walki, sporty ekstremalne i zespołowe, intensywny trening z obciążeniem oraz aktywności z podskokami. Unikaj też pozycji odwróconych np. w jodze lub w trakcie stretchingu, zwłaszcza jeśli nie wykonywałaś ich przed ciążą.

Sprawdź, jakie zalety dla mamy i jej dziecka niesie za sobą aktywność fizyczna w ciąży

Dieta aktywnej mamy - co jeść w drugim trymestrze ciąży?

Dieta w ciąży powinna bazować na nieprzetworzonych, zdrowych produktach ze wszystkich grup żywności:

  • węglowodanach, najlepiej złożonych, np. grube kasze, ryż brązowy i dziki, makaron razowy, ciemne pieczywo, płatki zbożowe, otręby;
  • pełnowartościowym białku, np. chude mięso, ryby, nabiał (poza produktami z surowego mleka), jaja, rośliny strączkowe, chude wędliny;
  • zdrowych tłuszczach, np.: oliwa z oliwek, olej rzepakowy, tłuste ryby, awokado, orzechy i pestki, w mniejszych ilościach także masło i miękkie margaryny do smarowania;
  • warzywach i owocach, najlepiej sezonowych - są  najbardziej odżywcze, mają najwięcej witamin, minerałów i przeciwutleniaczy. W miarę możliwości jedz je na surowo lub po krótkiej obróbce termicznej – wiele cennych substancji jest wrażliwych na działanie wysokiej temperatury i rozdrabnianie.

Staraj się jeść różnorodnie i kolorowo – dzięki temu dostarczysz swojemu organizmowi więcej substancji odżywczych. Spożywaj 5-6 mniejszych posiłków dziennie w odstępach od 2,5 do 4 godzin. Nie zapominaj też o odpowiednim nawodnieniu, zwłaszcza latem – wychodząc z domu zawsze zabieraj ze sobą butelkę wody.

W II trymestrze ciąży możesz zauważyć wzrost apetytu. To zupełnie normalne zjawisko – ze względu na intensywny rozwój maluszka, Twój organizm potrzebuje teraz o ok. 360 kcal więcej, niż w początkowych tygodniach ciąży. Wiele kobiet wprowadza w tym czasie dodatkową aktywność fizyczną, która również przekłada się na wzrost zapotrzebowania kalorycznego.

Jeśli w I trymestrze Twoja waga stała w miejscu lub nawet spadła, to teraz powinnaś już zauważyć jej stopniowy wzrost. Zdrowe tempo przybierania na wadze dla kobiet o prawidłowej masie ciała to ok. 0,5 kg na tydzień, a dla tych z nadwagą 0,2-0,3 kg/tydzień. Warto kontrolować te wartości  - zbyt duży przyrost wagi w ciąży jest niekorzystny zarówno dla przyszłej mamy, jak i dla jej dziecka. Może on skutkować rozwinięciem się cukrzycy ciążowej, nadciśnienia tętniczego, dużą masą urodzeniową noworodka, a także przedwczesnym porodem i koniecznością wykonania cięcia cesarskiego. Z tego względu ważne jest, by jeść dla dwojga – wybierając zdrowe i wartościowe produkty, a nie za dwoje, bazując na gotowych daniach i przekąskach.

Poza stosowaniem zbilansowanej diety, nie należy zapominać o suplementacji kwasu foliowego, który przyczynia się do rozwoju mózgu płodu, bierze udział we wzroście i podziale komórek, a także wspomaga tworzenie się krwi dziecka. Dostarczenie go z pożywieniem w ilości potrzebnej ciężarnym jest niezwykle trudne, dlatego rekomenduje się przyjmowanie odpowiednich preparatów zawierających ten składnik w dawce, którą zaleci Twój lekarz.

Odkryj rolę kwasu foliowego w prawidłowym przebiegu ciąży

Brzuch w ciąży - zadbaj o swoją skórę

2 trymestr ciąży jest czasem, w którym intensywnie powiększa się brzuch i piersi przyszłej mamy. Zwiększa to ryzyko pojawienia się na skórze nieestetycznych, czerwonych pręg – rozstępów. Jeśli w początkowych tygodniach ciąży nie wdrożyłaś odpowiedniej pielęgnacji skóry, to teraz jest ostatni moment, by to zrobić.

Skóra na piersiach i brzuchu potrzebuje odpowiedniego nawilżenia i elastyczności, które może zapewnić specjalny balsam lub krem na rozstępy w ciąży. Dobrym wyborem do pielęgnacji delikatnej skóry w okresie ciąży jest też zwykła oliwka dla niemowląt.

Oliwka na rozstępy w ciąży? Wypróbuj oliwkę pielęgnacyjną HiPP Babysanft

Oliwka pielęgnacyjna HiPP Babysanft dla niemowląt jest często stosowana jako kosmetyk zapobiegający powstawaniu rozstępów w ciąży. Zawiera ona ekologiczny olejek migdałowy i olej z nasion słonecznika, które delikatnie natłuszczają i zabezpieczają skórę. Oliwka HiPP nie ma w składzie drażniących i uczulających substancji, parabenów, silikonów i olejków eterycznych, dlatego z powodzeniem można stosować ją przez całą ciążę, a po porodzie używać jej też do pielęgnacji maluszka i to już od 1. dnia życia.

Badania w ciąży - jakie badania czekają Ciebie w drugim trymestrze

Drugi trymestr ciąży wiąże się z koniecznością wykonania szeregu badań, które powinien zlecić lekarz prowadzący podczas kolejnych wizyt:
morfologii krwi;

Usg połówkowe

USG połówkowe to badanie obrazowe wykonywane pomiędzy 18. a 22. tygodniem ciąży, którego celem jest szczegółowa ocena narządów wewnętrznych i anatomii płodu pod kątem występowania wad wrodzonych. Podczas wykonywania badania lekarz, na podstawie pomiarów dziecka, określi też przybliżony wiek ciążowy, zmierzy obwód główki i brzuszka, oceni długość i kształt kości, sprawdzi czynność serca oraz przepływy krwi maluszka, a często również dostrzeże, jakiej jest on płci. Jeśli Twój lekarz wykonuje USG w technologii 3D, być może uda Ci się zobaczyć buzię Twojego dziecka!

Krzywa cukrowa

Krzywa cukrowa (test obciążenia glukozą) jest badaniem profilaktycznym wykonywanym u wszystkich ciężarnych miedzy 24. a 28. tygodniem ciąży, za pomocą którego wykrywana jest cukrzyca ciążowa. Polega ono na trzykrotnym pobraniu krwi: najpierw na czczo, a następnie na godzinę i na 2 godziny po wypiciu roztworu glukozy. W trakcie badania trzeba pozostawać w laboratorium i unikać chodzenia, spacerów i innej aktywności.

Przyjęcie tak dużej dawki cukru może spowodować senność, wymioty, zawroty głowy i ogólne złe samopoczucie, o których należy zawsze poinformować personel. Po zakończeniu badania, a jeszcze przed opuszczeniem laboratorium warto zjeść lekki posiłek lub niewielką przekąskę.

Badania prenatalne

Badania prenatalne w II trymestrze najczęściej zleca się kobietom po 35. roku życia albo tym, które urodziły już dziecko obarczone wadą genetyczną, a nie zdążyły wykonać testu PAPP-A nim rozpoczął się 14 tydzień ciąży. Jest to tzw. test potrójny - nie jest on obowiązkowy, a zasadność jego wykonania warto przedyskutować z lekarzem prowadzącym ciążę.

Test potrójny przeprowadzany jest między 17. a 20. tygodniem ciąży. Polega on na pobraniu próbki krwi kobiety, w której następnie ocenia się kilka parametrów: alfa-fetoproteinę, beta-HCG i wolny estradiol. Zebrane dane są poddawane analizie i na ich podstawie wyliczane jest ryzyko wystąpienia u dziecka wad genetycznych. Czułość badania wynosi ok. 60-65% i jest niższa, niż w przypadku testu PAPP-A.

Rozwój płodu między 14. a 26. tygodniem ciąży

Od 14. tygodnia ciąży zaczynają wydłużać się kończyny i szyja dziecka, a całe jego ciało pokrywa się delikatnym meszkiem, zwanym lumbago. W czwartym miesiącu maluszek osiąga ok. 13 cm długości i zaczyna poruszać palcami u rąk i stóp. Potrafi też wykonywać ruchy oddechowe, a jego twarz, na której pojawiają się rzęsy i brwi wygląda już prawie jak buzia noworodka. Wszystkie narządy i układy są już wykształcone i w kolejnych tygodniach rozwijają się i dojrzewają.

Piąty miesiąc ciąży, czyli czas pomiędzy 18. a 22. tygodniem, to okres intensywnego rozwoju zmysłów płodu: dotyku, wzroku, słuchu i smaku. Od tego momentu zaczynają kształtować się przyszłe preferencje żywieniowe malucha – wody płodowe zmieniają smak w zależności od pokarmów, które spożyła mama, dlatego Twoje dziecko prawdopodobnie będzie lubiło produkty, które często jadałaś w ciąży. Dzięki tworzeniu się nowych połączeń nerwowych miedzy mózgiem a mięśniami i kostnieniu chrząstek, ruchy dziecka stają się mocniejsze i bardziej skoordynowane. Pod koniec tego miesiąca płód ma już ok. 20 cm długości i waży 0,5 kg.

Od 23. do 26. tygodnia ciąży dziecko zaczyna magazynować tkankę tłuszczową, szybko przybiera na wadze i prawie podwaja swoją masę. Na jego główce rosną już włoski, które póki co są białe, bo brakuje w nich pigmentu. Otwierają się oczka i nozdrza maluszka, a w jego płucach stopniowo rozwijają się pęcherzyki, przygotowując go do zaczerpnięcia pierwszego oddechu. Struny głosowe dziecka są już w pełni wykształcone, dlatego coraz częściej mogą zdarzać mu się czkawki, które Ty odczujesz jako rytmiczne stukanie.

Przeczytaj także:
I trymestr ciąży – wszystko, co powinnaś wiedzieć
Zdrowe odżywianie w ciąży