Menu

Nietolerancja laktozy

Mleko i produkty mleczne są szczególnie ważne dla zdrowego rozwoju dziecka, gdyż dostarczają m.in. cennego wapnia, ważnego w procesie budowania mocnych kości.

Jednak niektóre dzieci nie tolerują zawartej w mleku laktozy (cukru mlecznego), gdyż ich organizm nie potrafi jej odpowiednio przyswoić. Jest to tzw. nietolerancja laktozy, która objawia się dolegliwościami takimi jak ból brzucha, wzdęcia czy biegunka.

Przeczytaj poniższe porady dotyczące nietolerancji laktozy.

Co to jest nietolerancja laktozy?

O nietolerancji laktozy mówi się wówczas, gdy po spożyciu produktów z laktozą występują nieprzyjemne dolegliwości. Laktoza to rodzaj naturalnych węglowodanów, zawarta jest we wszystkich produktach mlecznych.

Osoba, która cierpi na tę przypadłość, nie trawi laktozy lub trawi ją tylko częściowo, gdyż organizm nie wydziela odpowiedniej ilości laktazy – enzymu potrzebnego w procesie trawienia laktozy (cukru mlecznego). Proces podziału laktozy na glukozę i galaktozę nie przebiega efektywnie – w związku z czym niestrawiona laktoza w dużej ilości przechodzi do jelita grubego, gdzie w kontakcie z mikroflorą jelitową ulega rozkładowi, co skutkuje wzdęciami. Po spożyciu produktów mlecznych może wystąpić biegunka i ból brzucha.

Osoby, które cierpią na nietolerancję laktozy, nie są chore – musze jedynie szczególnie uważać na swoje żywienie. Aby uniknąć nieprzyjemnych objawów, konieczne jest ograniczenie spożycia cukru mlecznego. Nie należy jednak całkowicie unikać mleka i produktów mlecznych, gdyż stanowią one źródło cennych składników odżywczych. Specjalnie z myślą o potrzebach osób z nietolerancją laktozy powstały produkty bezlaktozowe lub z obniżoną zawartością laktozy. Jest to bowiem stosunkowo częsta przypadłość.

Do czego organizm potrzebuje laktozy?

Laktoza jest podstawowym rodzajem węglowodanów występujących w mleku ssaków. Także kobiecy pokarm cechuje się wysoką zawartością laktozy (ok. 7g/100 ml) i stanowi najważniejsze źródło energii dla niemowlęcia. W procesie trawienia laktoza trafia do jelita cienkiego, gdzie ulega rozłożeniu na cząsteczki składowe, jakimi są glukoza i galaktoza. Substancje te przenikają przez jelito do krwiobiegu i służą organizmowi do pozyskiwania energii. Ponadto u dzieci karmionych piersią laktoza wspiera rozwój zdrowej mikroflory jelitowej.

W okresie karmienia piersią niemowlęta zazwyczaj dobrze metabolizują cukier mleczny. Rzadko zdarza się, aby nietolerancja laktozy była cechą wrodzoną. Jednak wraz z wiekiem zdolność trawienia laktozy może zanikać – występuje tzw. pierwotny niedobór laktazy. Jest to najczęstsza forma nietolerancji, która może się objawiać już w wieku dziecięcym. W przypadku wystąpienia dolegliwości należy koniecznie skonsultować się z lekarzem.

Czy moje dziecko cierpi na nietolerancję laktozy?

Możliwe symptomy i diagnostyka

Nietolerancja laktozy objawia się dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, które występują po spożyciu mleka i produktów mlecznych. Możliwe objawy to wzdęcia, ból brzucha, biegunka i mdłości. Zależą one od indywidualnego stopnia nietolerancji laktozy i mają charakter niespecyficzny. Aby wykluczyć inna przyczynę, należy koniecznie porozmawiać z pediatrą.

Lekarz ma możliwość zdiagnozowania nietolerancji laktozy przy pomocy dostępnych testów. Przykładem jest wodorowy test oddechowy – jest on wiarygodny i dobrze sprawdza się u dzieci powyżej 1. roku życia. W tym teście dziecko wypija na czczo roztwór laktozy, a w ciągu kolejnych godzin przeprowadza się pomiar zawartości wodoru w wydychanym powietrzu.

Jaka jest różnica między nietolerancją a alergią?

Alergia pokarmowa różni się zasadniczo od nietolerancji pokarmowej. W przypadku alergii przyczyna tkwi w układzie odpornościowym i reakcji obronnej na określone substancje (białka), które dla zdrowego człowieka są nieszkodliwe. Często wystarczą zaledwie minimalne, tzw. śladowe ilości, aby wywołać reakcję. Do typowych objawów zalicza się kichanie, świąd skóry, wysypkę, zaczerwienione oczy i duszności.

Natomiast nietolerancja pokarmowa nie dotyczy układu odpornościowego. Przyczyną może być przykładowo zaburzona aktywność enzymów trawiennych lub jej brak. Wskutek spożycia określonych produktów występują objawy żołądkowo-jelitowe. Ważna jest tu ilość spożytego produktu – w przeciwieństwie do alergii, organizm dobrze toleruje małe ilości.

Jeżeli po spożyciu mleka krowiego wystąpi reakcja, istotne jest określenie, czy jej przyczyną jest alergia na białko mleka krowiego czy też nietolerancja laktozy.

W przypadku alergii na białko mleka krowiego należy całkowicie wykluczyć mleko z diety i w porozumieniu z lekarzem znaleźć alternatywne sposoby na zapewnienie odpowiedniej podaży wapnia.

Natomiast w przypadku nietolerancji laktozy mleko i produkty mleczne tolerowane są różnie – zależy to od indywidualnego przypadku. Niektóre osoby bez problemu mogą wypić pół filiżanki mleka do posiłku lub zjeść nieco jogurtu między posiłkami, z kolei inne osoby reagują źle już na najmniejsze ilości. Gdy człowiek cierpi na nietolerancję, jego organizm ma trudności z przetwarzaniem laktozy. Dlatego zaleca się stosowanie produktów spożywczych bez laktozy, które jednocześnie mają zachowane wszystkie inne składniki odżywcze zawarte w mleku.

Ważne jest, aby w przypadku podejrzenia alergii lub nietolerancji niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, który postawi wiarygodną diagnozę i będzie w stanie udzielić dalszej pomocy.

Czy przy nietolerancji laktozy konieczna jest całkowita rezygnacja z mleka?

Wiele osób sądzi , że z powodu nietolerancji należy całkowicie wykluczyć mleko i w związku z tym układając jadłospis dla siebie i swojej rodziny, eliminuje z niego mleko i produkty mleczne. Nie jest to jednak konieczne, gdyż nawet w przypadku wyraźnej nietolerancji pewne ilości laktozy – w zależności od indywidualnego przypadku - mogą być dobrze tolerowane.

Mleko i produkty mleczne zawierają wiele cennych składników odżywczych i są ważnym źródłem wapnia. Dlatego unikanie tej grupy produktów może okazać się niebezpieczne - szczególnie w przypadku małych dzieci, które z uwagi na proces budowania kości mają wysokie zapotrzebowanie na wapń. Należy pamiętać, że wiek wczesnodziecięcy to okres szczególnie intensywnego rozwoju układu kostnego.

Jeżeli na etapie wczesnodziecięcym istnieje konieczność ograniczenia spożycia laktozy, nie należy z tego powodu unikać mleka i jego pochodnych. Zamiast tego warto sięgać po specjalne produkty mleczne, z których laktoza została usunięta.

Zanim zaczniesz stosować żywność bezlaktozową, skonsultuj się z pediatrą, który odpowiednio Ci doradzi i stwierdzi, czy tego typu produkty są odpowiednie dla Twojego dziecka.

Życie z nietolerancją laktozy

Jeśli u Twojego dziecka stwierdzono nietolerancję laktozy, należy zmodyfikować jego dietę. Nietolerancji laktozy nie da się wyleczyć, jednak poprzez świadome odżywianie można całkowicie wyeliminować jej objawy.

Na początku należy wykluczyć produkty zawierające laktozę, aby wyregulować pracę jelit. Po pewnym czasie można ponownie wprowadzać laktozę w małych ilościach. Ilości te są uwarunkowane stopniem nasilenia nietolerancji. W ten sposób sprawdza się, jak organizm reaguje na cukier mleczny podawany w różnych dawkach, o różnych porach i w połączeniu z innymi produktami spożywczymi. Laktoza spożywana w trakcie większego posiłku zasadniczo jest lepiej tolerowana niż spożywana między posiłkami. Produkty mleczne, takie jak ser, zazwyczaj zawierają mało laktozy i często są tolerowane dobrze. Także jogurt stanowi zdrową alternatywę – podawany w małych ilościach nie wywołuje objawów.

Nikt nie musi się przez całe życie wyrzekać czy ograniczać w jedzeniu, jednak wskazane jest świadome podejście do żywienia. Aby zminimalizować objawy, można sięgnąć po produkty bezlaktozowe, które obecne są szeroko dostępne w sklepach.

Przegląd produktów

  • Poniższe produkty nie zawierają laktozy:

    • Soki owocowe, woda mineralna, herbata

    • Owoce, rośliny strączkowe, warzywa

    • Makaron, ryż

    • Zboża, płatki zbożowe

    • Jaja kurze

    • Miód, konfitury

    • Zioła, przyprawy

    • Orzechy


    Produkty, które zawierają laktozę:
    (Zawsze uważnie czytaj etykietę!)

    Ser feta 45% tłuszczu 0,5g laktozy/100g
    Masło 0,6 g laktozy/100g
    Ser żółty, ser pleśniowy, ser twardy < 1 g laktozy /100g
    Śmietana typu Créme fraiche 2,0-3,6 g laktozy /100g
    Serek do smarowania, 10-70 % tłuszczu 2,0-3,8 g laktozy /100g
    Twarożek 2,5-3,2 g laktozy /100g
    Serek wiejski 2,5-3,4 g laktozy /100g
    Kwaśna śmietana 3,0 g laktozy /100g
    Jogurt 3,2-5,6 g laktozy /100g
    Śmietana, 30% tłuszczu 3,3 g laktozy /100g
    Serek topiony 3,4-7,5 g laktozy /100g
    Desery (Musy, puddingi, ryż mleczny itd..) 3,5-6,0 g laktozy /100g
    Maślanka 4,0 g laktozy /100g
    Zsiadłe mleko, kefir 4,0 g laktozy /100g
    Mleko kozie 4,2 g laktozy /100g
    Napoje mleczne 4,4-5,4 g laktozy/100g
    Serwatka 4,7 g laktozy /100g
    Mleko krowie 4,8 g laktozy /100g
    Lody 5-7 g laktozy /100g
    Czekolada 9,5 g laktozy /100g
    Mleko w proszku 38,0-51,5 g laktozy /100g

    Źródło: Souci Fachmann Kraut, 2008

     

    Produkty spożywcze, które mogą zawierać laktozę

    - zawsze uważnie czytaj etykiety i sprawdzaj tabelę wartości odżywczej

    • Margaryna
    • Dressing sałatkowy, majonez
    • Wędliny
    • Pasty kanapkowe
    • Substancje zagęszczające
    • Gotowe dania, konserwy rybne
    • Pieczywo / wypieki

Masz więcej pytań?

Eksperci z Serwisu dla Rodziców HiPP chętnie na nie odpowiedzą:
tel.: 22 853-44-44 (od poniedziałku do piątku, godz. 9.30-16.30);
formularz kontaktowy

 

Eksperci udzielają odpowiedzi także na forum w Klubie mojego Maluszka:zarejestruj się!

Pobierz bezpłatną aplikację HiPP dla dzieci
Pobierz